Darwin Day 2012, mis het niet!

Mag ik voorstellen: Kirsten Goedkoop

Gisteren hoorde ik dat mijn ex-collega Kirsten Goedkoop net voor haar eenendertigste verjaardag overleden is. Ik ben buitengewoon aangeslagen door het nieuws. Ik heb weliswaar niet heel veel met haar samengewerkt, maar het was na iedere dag alsof je een week achter de rug had, zoveel energie en vrolijkheid spatte van haar af.

Een paar jaar geleden is bij haar kanker geconstateerd en het werd op een gegeven moment ook duidelijk dat die onbehandelbaar was. Desalniettemin bleef ze op volle sterkte doorstomen. Toen ik haar voor het laatst sprak, afgelopen jaar op de Steentijddag, was ze bijzonder opgeruimd over het feit dat haar dagen geteld waren. Ik heb zowel mijn moeder als de broer van mijn lief aan kanker zien doodgaan en ik heb het complete spectrum van hoop en wanhoop van dichtbij zien passeren. Haar optimisme, nou ja, misschien niet meteen optimisme, maar meer het naderende einde met een opgewekt gemoed in de ogen staren, maakte echter veel indruk op me. Ik vraag me af of ik het voor elkaar zou krijgen. Ik heb haar sinds mijn vertrek bij RAAP niet meer gesproken, maar afgaande op het voor haar geschreven in memoriam heeft ze dat gevoel tot het laatst vastgehouden, wat mijn respect voor haar alleen maar vergroot.

Omdat ik afgelopen week bezig was met de inschrijving voor de Steentijddag van dit jaar moest ik (hoe banaal) daardoor aan Kirsten denken. Net toen ik van plan was om eens iemand bij RAAP te gaan aanschrijven om daarnaar te informeren werd die noodzaak door de onheilstijding redelijk abrupt weggenomen.

Kirsten Goedkoop, Koel Type Honorair

(foto)

Ik weet (helaas) precies hoe het voelt om naar iemands spullen te kijken en je daardoor te realiseren dat de eigenaar ze niet, nooit meer zal oppakken. Ik weet helaas niet zo goed hoe ik dat onder woorden kan brengen zonder in clichés te vervallen. Je zou toch denken dat met al dat sterven dat er de hele tijd aan de gang is, er wel wat beters dan 'sterkte' te verzinnen valt, maar ik krijg het op dit moment niet voor elkaar.

Daarom houd ik het maar bij deze woorden: ik voel me zeer ellendig over de dood van Kirsten en leef heel erg met mijn ex-collega's en haar man mee.

Hoofddoekjes en tradities

Ik heb me de laatste dagen verbaasd over het feit dat het blijkbaar nieuwswaarde heeft en kamervragen rechtvaardigt dat de koningin een sjaal over haar hoed heen knoopt als ze een islamitisch gebedshuis binnen wil gaan. Het is een beetje typerend voor de hysterie waar Nederlands meest ondemocratische partij het land in heeft weten de dompelen. Er kan geen scheet aan een parlementariër of lid van het koningshuis ontsnappen of één van de knechtjes van de operettedictator uit Venlo klimt in zijn smartphone om een hysterische, overdreven en volledig misplaatste tirade van wel 140 lettertekens de ether in te kotsen; ‘Niet meer mijn koningin!’ Niet alleen de koningin wordt daar heel, heel moe van.

Lands eer, 's lands wijs. Als je een kerk binnengaat, getuigt het van beschaving wanneer je (als man) je hoofddeksel afneemt. Ook een atheïst (zoals ik) dient zich daar, als hij tenminste niet als barbaar wil worden beschouwd, aan te houden. Wanneer diezelfde atheïst een moskee binnen wil gaan, doet hij er dus om dezelfde reden goed aan om zijn hoofd te bedekken en zijn schoenen uit te trekken. Dat is geen knieval voor een of andere godheid, dat is een respectvolle buiging voor traditie. Als iemand daar niet aan mee wil doen is dat best, maar dan dient hij niet verbaasd of verbolgen te zijn als hij er niet in komt. Je hoeft niet in iemands goden te geloven om mensen niet voor het hoofd te willen stoten.

Ik ben katholiek opgevoed (probeer daar in Limburg maar eens onderuit te komen) en ik kan me uit mijn kindertijd in de jaren zeventig herinneren dat oudere vrouwen, mijn eigen oma's inbegrepen, met een hoofddoek ('inge plak') om naar de kerk gingen.

Of dat ook onder onderdrukking van de vrouw valt, is natuurlijk een kwestie van discussie. Mijn oma's waren nogal formidabele vrouwen, voor zover ik dat als kind kon beoordelen, die zich niet zonder slag of stoot door een geestelijke gingen laten piepelen. Aan de andere kant staat de katholieke kerk nou niet bepaald bekend als een bastion van seksuele gelijkheid en ik vermoed dat dat in die tijd niet beter zal zijn geweest. Het is natuurlijk wel weer zo dat alle abrahamitische religies de laatste jaren aan een nogal zorgwekkende conservatieve terugslag lijden, dus misschien zit ik er wel helemaal naast en was het vroeger voor de afwisseling echt eens beter. Formidabel hoe ze ook waren, beide oma's zijn inmiddels al lang niet meer onder ons, dus ik kan het ze niet meer vragen.

Het is gelukkig wel zo dat déze onderdrukking van de vrouw binnen de grenzen van de 'joods-christelijk-humanistische' traditie vallen en dus, anders dan de vrouwenonderdrukking door 'die anderen', wel acceptabel moet zijn voor onze vrienden van de PVV.

Zij maken zich (volledig volgens de verwachting) gratuit druk over het steunen van de onderdrukking van vrouwen door de koningin, maar ik heb nog geen tweet van deze twits gezien over de toenemende discriminatie van vrouwen door religieuze zeloten in het door hun zo geliefde Israel. Hun laatste tweet over de ondemocratische en asociale achterstelling van vrouwen door 'onze eigen' in joods-christelijk-humanistische traditie gewortelde SGP kan ik mij ook niet helemaal voor de geest halen (waarbij ik graag wil aantekenen dat een beetje SGP-er waarschijnlijk schuimbekkend bezwaar zal maken tegen elke suggestie dat zijn reactionaire clubje vrouwenhaters ook maar iets met het humanisme van doen heeft). Het Permanent Verbolgen Volk lijdt aan selectieve verontwaardiging, dus hun standpunt is in deze zo goed als géén standpunt.

Ik heb die trias 'joods-christelijk-humanistisch' altijd een nogal vreemd construct gevonden. Ik weet dat deze term niet bedacht is door de PVV (daarvoor ontberen ze de verbeeldingskracht, bovendien hebben ze geen flauw idee wat humanisme is anders zouden ze zich wel wat menselijker opstellen), maar ze schermen er wel graag mee. Toch kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat de reeks 'joods-christelijk-islamitisch' een veel betere pasvorm heeft dan die eerste.
Hoewel het humanisme niet per se antireligieus is, gaat het wel uit van kernwaarden die in de nogal dictatoriale dogma's van het jodendom en het christendom niet gewaardeerd worden. Dat hebben deze laatsten dan gemeen met de islam, maar dat mag nauwelijks verwondering wekken aangezien het om drie loten van dezelfde stam gaat.

Bovendien dragen dergelijk lijstjes het gevaar in zich besloten dat ze nogal simpel en kort door de bocht gebruikt worden om lidmaatschap te definiëren. Als je een lijst maakt van wie 'erbij' hoort, heb je automatisch een lijst van wie buiten de boot valt. het kan geen toeval zijn dat de belangrijkste buur van het jodendom en het christendom op deze manier op afstand gehouden wordt. Daarbij is dat volkomen onterecht. Een groot deel van de kennis over wetenschap, letteren en andere zaken die aan het einde van de Middeleeuwen ter beschikking stond van de humanisten is door hun christelijke en joodse voorgangers verkregen door of via bronnen uit de Arabische wereld. Eenieder die daarover meer wil weten kan ik van harte aanraden om 'House of Wisdom' van Jonathan Lyons te lezen.

Ik schrijf dit zeer zeker niet omdat ik een warm pleitbezorger voor de islam wil zijn, noch voor jodendom of christendom, maar als men gaat goochelen met invloeden, culturen en tradities, dan dient dat wel zo objectief mogelijk te gebeuren; ere wie ere toekomt.

Het beste dat de abrahamitische religies ons te bieden hebben: hersenloze fanatici die hun gematigdere en fatsoenlijke broeders geen plezier doen. De mensen links en in het midden zijn volgens de operettedictator blijkbaar normaal, de mensen rechts zijn 'stapelgek'. Overigens kon ik geen plaatje van een rabiate humanist vinden. Hmmmm......

Iemand die zich ongemakkelijk voelt door deze gelijkstelling van de drie abrahamitische religies, doet er misschien goed aan om voor de bron van dat ongemak eens lang en diep in de spiegel te kijken in plaats van (uitsluitend) naar de moslims.

Lyons, J. 2009. House of Wisdom. How Arabic Science Saved Ancient Knowledge And Gave Us The Renaissance. Bloomsbury Press.