Hoofddoekjes en tradities

Ik heb me de laatste dagen verbaasd over het feit dat het blijkbaar nieuwswaarde heeft en kamervragen rechtvaardigt dat de koningin een sjaal over haar hoed heen knoopt als ze een islamitisch gebedshuis binnen wil gaan. Het is een beetje typerend voor de hysterie waar Nederlands meest ondemocratische partij het land in heeft weten de dompelen. Er kan geen scheet aan een parlementariër of lid van het koningshuis ontsnappen of één van de knechtjes van de operettedictator uit Venlo klimt in zijn smartphone om een hysterische, overdreven en volledig misplaatste tirade van wel 140 lettertekens de ether in te kotsen; ‘Niet meer mijn koningin!’ Niet alleen de koningin wordt daar heel, heel moe van.

Lands eer, 's lands wijs. Als je een kerk binnengaat, getuigt het van beschaving wanneer je (als man) je hoofddeksel afneemt. Ook een atheïst (zoals ik) dient zich daar, als hij tenminste niet als barbaar wil worden beschouwd, aan te houden. Wanneer diezelfde atheïst een moskee binnen wil gaan, doet hij er dus om dezelfde reden goed aan om zijn hoofd te bedekken en zijn schoenen uit te trekken. Dat is geen knieval voor een of andere godheid, dat is een respectvolle buiging voor traditie. Als iemand daar niet aan mee wil doen is dat best, maar dan dient hij niet verbaasd of verbolgen te zijn als hij er niet in komt. Je hoeft niet in iemands goden te geloven om mensen niet voor het hoofd te willen stoten.

Ik ben katholiek opgevoed (probeer daar in Limburg maar eens onderuit te komen) en ik kan me uit mijn kindertijd in de jaren zeventig herinneren dat oudere vrouwen, mijn eigen oma's inbegrepen, met een hoofddoek ('inge plak') om naar de kerk gingen.

Of dat ook onder onderdrukking van de vrouw valt, is natuurlijk een kwestie van discussie. Mijn oma's waren nogal formidabele vrouwen, voor zover ik dat als kind kon beoordelen, die zich niet zonder slag of stoot door een geestelijke gingen laten piepelen. Aan de andere kant staat de katholieke kerk nou niet bepaald bekend als een bastion van seksuele gelijkheid en ik vermoed dat dat in die tijd niet beter zal zijn geweest. Het is natuurlijk wel weer zo dat alle abrahamitische religies de laatste jaren aan een nogal zorgwekkende conservatieve terugslag lijden, dus misschien zit ik er wel helemaal naast en was het vroeger voor de afwisseling echt eens beter. Formidabel hoe ze ook waren, beide oma's zijn inmiddels al lang niet meer onder ons, dus ik kan het ze niet meer vragen.

Het is gelukkig wel zo dat déze onderdrukking van de vrouw binnen de grenzen van de 'joods-christelijk-humanistische' traditie vallen en dus, anders dan de vrouwenonderdrukking door 'die anderen', wel acceptabel moet zijn voor onze vrienden van de PVV.

Zij maken zich (volledig volgens de verwachting) gratuit druk over het steunen van de onderdrukking van vrouwen door de koningin, maar ik heb nog geen tweet van deze twits gezien over de toenemende discriminatie van vrouwen door religieuze zeloten in het door hun zo geliefde Israel. Hun laatste tweet over de ondemocratische en asociale achterstelling van vrouwen door 'onze eigen' in joods-christelijk-humanistische traditie gewortelde SGP kan ik mij ook niet helemaal voor de geest halen (waarbij ik graag wil aantekenen dat een beetje SGP-er waarschijnlijk schuimbekkend bezwaar zal maken tegen elke suggestie dat zijn reactionaire clubje vrouwenhaters ook maar iets met het humanisme van doen heeft). Het Permanent Verbolgen Volk lijdt aan selectieve verontwaardiging, dus hun standpunt is in deze zo goed als géén standpunt.

Ik heb die trias 'joods-christelijk-humanistisch' altijd een nogal vreemd construct gevonden. Ik weet dat deze term niet bedacht is door de PVV (daarvoor ontberen ze de verbeeldingskracht, bovendien hebben ze geen flauw idee wat humanisme is anders zouden ze zich wel wat menselijker opstellen), maar ze schermen er wel graag mee. Toch kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat de reeks 'joods-christelijk-islamitisch' een veel betere pasvorm heeft dan die eerste.
Hoewel het humanisme niet per se antireligieus is, gaat het wel uit van kernwaarden die in de nogal dictatoriale dogma's van het jodendom en het christendom niet gewaardeerd worden. Dat hebben deze laatsten dan gemeen met de islam, maar dat mag nauwelijks verwondering wekken aangezien het om drie loten van dezelfde stam gaat.

Bovendien dragen dergelijk lijstjes het gevaar in zich besloten dat ze nogal simpel en kort door de bocht gebruikt worden om lidmaatschap te definiëren. Als je een lijst maakt van wie 'erbij' hoort, heb je automatisch een lijst van wie buiten de boot valt. het kan geen toeval zijn dat de belangrijkste buur van het jodendom en het christendom op deze manier op afstand gehouden wordt. Daarbij is dat volkomen onterecht. Een groot deel van de kennis over wetenschap, letteren en andere zaken die aan het einde van de Middeleeuwen ter beschikking stond van de humanisten is door hun christelijke en joodse voorgangers verkregen door of via bronnen uit de Arabische wereld. Eenieder die daarover meer wil weten kan ik van harte aanraden om 'House of Wisdom' van Jonathan Lyons te lezen.

Ik schrijf dit zeer zeker niet omdat ik een warm pleitbezorger voor de islam wil zijn, noch voor jodendom of christendom, maar als men gaat goochelen met invloeden, culturen en tradities, dan dient dat wel zo objectief mogelijk te gebeuren; ere wie ere toekomt.

Het beste dat de abrahamitische religies ons te bieden hebben: hersenloze fanatici die hun gematigdere en fatsoenlijke broeders geen plezier doen. De mensen links en in het midden zijn volgens de operettedictator blijkbaar normaal, de mensen rechts zijn 'stapelgek'. Overigens kon ik geen plaatje van een rabiate humanist vinden. Hmmmm......

Iemand die zich ongemakkelijk voelt door deze gelijkstelling van de drie abrahamitische religies, doet er misschien goed aan om voor de bron van dat ongemak eens lang en diep in de spiegel te kijken in plaats van (uitsluitend) naar de moslims.

Lyons, J. 2009. House of Wisdom. How Arabic Science Saved Ancient Knowledge And Gave Us The Renaissance. Bloomsbury Press.