Het oude scheren

Een ´grattoir de visage´, getest op baby-

zeehondjes.

Twee weken geleden zat ik bij mijn vaste kapper op mijn beurt te wachten toen er een jongen binnenkwam die graag een scheermes wilde kopen. Herenkapsalon Eric is namelijk niet alleen het beste adres in Leiden om je haar te laten knippen (en dan ook nog precies zoals je het wil, onder kappers een relatief zeldzaam talent. Iedere slager kan met een schaar je haardos te lijf gaan, maar het eindresultaat heeft soms meer weg van een maisveld na de oogst dan van een kapsel), hij verkoopt ook allerlei scheerspullen en aanverwante artikelen. De jongeman had zijn zinnen gezet op zo een ouderwetse krabber, waar van die platte scheermesjes in moeten. De enige reden dat ik veel aandacht aan deze uitwisseling besteedde was dat ik al een tijdje op mijn beurt te wachten zat en de beduimelde Panorama van zes maanden geleden allang het beetje aantrekkingskracht dat zij had weten uit te oefenen weer verloren had.

Deze jongen, en ik noem hem jongen omdat ik sterk de indruk had dat hij net aan zijn eerste zelfstandige scheerbeurt toe was, liet zich door de kapper informeren over de merites van het mes, waarna hij het artikel aanschafte en tevreden naar buiten wandelde. Ik scheer mijzelf al jaren nat en kocht dan altijd van die geprefabriceerde mesjes die weliswaar gloeiend duur zijn, maar ook over het algemeen naar tevredenheid functioneren, zodat ik nooit de behoefte had gevoeld om over een ander scheersysteem (wat een term) na te denken.

Gezien mijn voorkeur voor nogal formele en ´ouderwets´ aandoende kleding (ik heb een hekel aan de term ouderwets met betrekking tot mijn kledingsmaak: `Je kleedt jezelf als een oude man.´ ´Nee, oude mannen zijn de enigen die nog wéten hoe ze zich moeten kleden.´) en misschien ook wel het feit dat ik een archeoloog ben, zijn mensen nogal eens geneigd om te denken dat ik graag in ´die tijd´ zou willen leven.
Ik moet er niet aan denken. Nog afgezien van het feit dat mijn grootouders timmerlieden en mijnwerkers waren en dat dus in ´die tijd´ ook mijn voorland was geweest, ben ik blij met (veel van) de verworvenheden van de moderne tijd. Ik vind het wel fijn dat ik niet in dezelfde armoede hoef te leven als mijn grootouders, dat er internet is, dat ik archeologie heb kunnen studeren, dat ik niet dood ga aan relatief simpele dingen als een longontsteking of een blindedarmontsteking, enzovoort. Ik heb een enorme hekel aan van die ´vroeger-was-alles-beter´ mensen. Vroeger was alles helemaal niet beter. Mijn grootouders hebben mijn ouders in vrij ernstige armoede moeten grootbrengen en dat vijftigers en zestigers van nu met weemoed aan hun jeugd terug kunnen denken is te danken aan het feit dat hún ouders krom gelegen hebben om er voor te zorgen dat de kinderen zo weinig mogelijk last van die armoede zouden hebben. De kunst, kleding, muziek, vormgeving en architectuur van de eerste decennia van de 20e eeuw spreken mij zeer aan, maar verder was het helemaal niks.

Om die reden heb ik ook nooit serieus overwogen om aan het ´ouderwetse´ scheerspul te gaan, maar de jongen uit de eerste alinea´s haalde mij (onbewust, hij sprak tegen de kapper en had niet door dat ik meeluisterde) met één zin over om het te proberen: ´Een voordeel van dit scheermesje is ook dat ik niet altijd zoveel plastic weggooi als met die nieuwe mesjes.` Ongetwijfeld is er ook vast wel iets gruwelijk mis met het productieproces van de platte mesjes die in deze krabber horen en worden er babyzeehondjes gebruikt om ze te testen, maar ik vond dat een buitengewoon goed argument. Zo´n mesje gaat drie tot vijf scheerbeurten mee en dan verdwijnt het in de prullenbak. Ze zitten meestal verpakt in vierkante meters plastic en je verslijt er nogal wat in de loop der tijd.
Dat is allemaal heel leuk en nobel, maar dan moet het ding wel naar behoren functioneren. Ik ben een paar dagen later zelf zo´n scheermes gaan kopen en heb me laten adviseren over de techniek, die uiteindelijk niet eens zo heel anders is als wat ik gewend was. Na de eerste keer denk je dat het al aardig gegaan is (op zo´n moment is het ontbreken van bloed al een hele overwinning), maar als je dan een uur later in de spiegel kijkt zie je er uit als een vijftienjarige die net voor het eerst stiekem het scheermes van zijn vader geleend heeft. Na een paar keer gaat het al stukken beter en blijkt dat dit mes even goed functioneert als al die futurischische constructies met strips, glijmiddel, geschakelde klingen en warp-aandrijving, dus je koop ook nog eens een hele grote hoop gebakken lucht.
Daar komt nog bij dat de aanduiding ´krabber´ voor een Steentijdarcheoloog natuurlijk wel een bijzondere aantrekkingskracht uitoefent: Grattoir..., le grattoir..., GRRRRattoir! Le grattoir de visage...

Toch zou ik, als ik kapper was en dat soort levensgevaarlijke dingen aan mensen zoals mij verkocht ´s nachts geen oog dicht doen. Ik ben vanmorgen in het langslopen even naar binnen gestapt voor zijn gemoedsrust, maar hij zag er vrij uitgeslapen uit, dus ik vermoed dat zijn geweten niet bezwaard wordt.